Energielabel monument: wanneer geldt de plicht?
Sinds 29 mei 2026 (EPBD IV) is een energielabel bij verkoop of verhuur ook verplicht voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. Monumenten zijn alleen vrijgesteld van minimumeisen zoals label C; wat u mag isoleren blijft aan regels gebonden.
In het kort
- Sinds 29 mei 2026 (EPBD IV) is een energielabel bij verkoop of verhuur ook verplicht voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten.
- Monumenten zijn alleen vrijgesteld van minimumeisen aan het label, zoals de label C-plicht die voor kantoren geldt.
- Ook voor gewone woningen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht geldt de labelplicht.
- Vloer- en bodemisolatie, dakisolatie aan de binnenzijde, achterzetbeglazing en kierdichting zijn bij een monument meestal wel toegestaan.
Inhoudsopgave
Is een energielabel verplicht voor een monument?
Ja. Sinds 29 mei 2026, met de invoering van de herziene Europese richtlijn EPBD IV, geldt de labelplicht bij verkoop en verhuur ook voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. Tot die datum waren rijksmonumenten uitgezonderd; die uitzondering is vervallen.
Een energielabel is verplicht bij: verkoop en verhuur van een monument; dit is een verplichting vanaf 29 mei 2026.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Energielabel woningen
Wat wél blijft: monumenten zijn vrijgesteld van minimumeisen aan het label, zoals de label C-plicht die voor kantoren geldt. Een laag label is bij een monument dus geen belemmering voor de verkoop, maar het label moet er wel zijn. Ook voor gewone woningen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht geldt de labelplicht. Twijfelt u over de status van uw pand, kijk dan in het monumentenregister of vraag het na bij de gemeente. Bron: Volkshuisvesting Nederland, april 2026.
Wat betekent dit voor u als eigenaar?
Verkoopt of verhuurt u een monument, dan moet er bij de overdracht of bij het tekenen van het huurcontract een geldig label in EP-Online staan, net als bij elke andere woning. Kopers en geldverstrekkers vragen er bovendien om. Een opname geeft ook inzicht: bij een monument is juist de vraag welke maatregelen wél mogen interessant, en dat komt naar voren in een maatwerkadvies, dat de adviseur samen met het label maakt.
Is het monument een vakantiewoning, lees dan ook wanneer de uitzondering voor weinig gebruik geldt, bij energielabel recreatiewoning.
Wat kost een energielabel voor uw woning?
Vul uw postcode in en zie direct de adviseurs, hun prijs en levertijd.
Wat mag er bij een monument wel?
Veel van de gebruikelijke maatregelen liggen gevoelig omdat het aanzien of de constructie niet mag veranderen. In de praktijk blijft er meestal genoeg over:
- Vloer- en bodemisolatie, onzichtbaar en zelden bezwaarlijk.
- Dakisolatie aan de binnenzijde, mits de constructie het toelaat.
- Achterzetbeglazing in plaats van het vervangen van historische ramen.
- Kierdichting, vaak onderschat en bij oude panden zeer effectief.
Een opname bij een monument
Adviseurs nemen een monument op zoals elk ander pand, maar hebben meer tijd nodig omdat constructies afwijken en bewijs lastiger te vinden is. Via Energielabel24 kost een woningopname tussen € 150 en € 453,75; geef bij de aanvraag aan dat het om een monument gaat.
Monumenten in cijfers
| Rijksmonument | Labelplicht bij verkoop en verhuur sinds 29 mei 2026; vrijgesteld van minimumeisen |
| Gemeentelijk of provinciaal monument | Labelplicht bij verkoop en verhuur; vrijgesteld van minimumeisen zoals label C |
| Beschermd stadsgezicht | Een gewone woning binnen zo'n gebied is niet uitgezonderd |
| Status controleren | Via het monumentenregister of bij de gemeente |
| Opname | Mogelijk zoals bij elk pand, maar bewerkelijker door afwijkende constructies |
| Prijsbereik woningen | Tussen € 150 en € 453,75 |
Veelgestelde vragen
Wanneer is een energielabel niet verplicht?
De uitzonderingen staan in artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving, onder meer een gebouw dat niet bestemd is om te worden verwarmd of gekoeld, een alleenstaand gebouw kleiner dan 50 m² gebruiksoppervlakte, en een woning die minder dan vier maanden per jaar wordt gebruikt met een laag energieverbruik. Monumenten staan sinds 29 mei 2026 niet meer in die lijst. Alle situaties staan bij energielabel verplicht.
Wat betekent het als uw huis een gemeentelijk monument is?
Bij verkoop of verhuur heeft u sinds 29 mei 2026 een geldig energielabel nodig, net als bij een rijksmonument. Een minimumlabel geldt niet, en bij verhuur krijgt een monument met label E, F of G nul WWS-punten in plaats van aftrek; zie puntentelling huurwoning. Voor wijzigingen aan het pand, zoals isolatie of ander glas, heeft u vaak een vergunning van de gemeente nodig.
Heeft een rijksmonument een energielabel nodig?
Ja, sinds 29 mei 2026. Bij verkoop of verhuur moet ook voor een rijksmonument een geldig energielabel in EP-Online staan (EPBD IV). Alleen van minimumeisen zoals label C zijn monumenten vrijgesteld.
Geldt de labelplicht ook voor gemeentelijke monumenten?
Ja. Sinds 29 mei 2026 geldt de labelplicht bij verkoop en verhuur voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. De vrijstelling van minimumeisen zoals label C geldt voor al deze categorieën.
Waarom zou ik als monumenteigenaar toch een label laten maken?
Bij verkoop of verhuur is het sinds 29 mei 2026 verplicht. Daarnaast vragen kopers erom, nemen geldverstrekkers het mee in hun beoordeling en laat een opname zien welke maatregelen bij uw pand wél mogelijk zijn.
Welke maatregelen mogen bij een monument meestal wel?
Vloer- en bodemisolatie, dakisolatie aan de binnenzijde, achterzetbeglazing en kierdichting zijn vaak toegestaan omdat ze het aanzien niet veranderen. Overleg altijd vooraf met de gemeente.
Bronnen
De regels en definities op deze pagina komen uit de officiële bronnen hieronder. Laatst gecontroleerd op 9 september 2026.
- 1Volkshuisvesting Nederland, energielabel verplicht voor monumenten bij verkoop en verhuur (EPBD IV, april 2026) (opent in een nieuw tabblad)
- 2Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, rijksmonumenten (opent in een nieuw tabblad)
- 3Rijksoverheid, Energielabel woningen en gebouwen (opent in een nieuw tabblad)
- 4Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Energielabel woningen (opent in een nieuw tabblad)
Gecontroleerd door een EP-adviseur
Gecontroleerd door een geverifieerde EP-adviseur op .
Gecontroleerd zijn de feiten en cijfers in deze gids.
Zelf vergelijken
Vergelijk adviseurs voor uw adres
Vul uw postcode en huisnummer in en u ziet welke gecertificeerde adviseurs bij u langskomen, met het tarief dat zij zelf vaststellen.
Gratis en vrijblijvend. U betaalt alleen de adviseur die u kiest.
Liever eerst een vraag stellen? Bekijk de veelgestelde vragen
