Ontwerpbesluit: kabinet wil publiek toezicht op energielabels

Wat verandert er volgens het ontwerpbesluit?

Het ontwerpbesluit voegt publiekrechtelijk toezicht toe aan het stelsel achter het energielabel. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening krijgt de bevoegdheid om certificerende instellingen aan te wijzen, op hun functioneren toe te zien en te handhaven. De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw zou dat toezicht in mandaat uitvoeren.

Nu heeft de rijksoverheid die rol niet. De kwaliteit van een label wordt gecontroleerd door certificaathouders zelf en door certificerende instellingen, die op hun beurt door de Raad voor Accreditatie worden geaccrediteerd. In de beslisnota van 19 juni 2026 staat dat de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw het toezicht in mandaat van de minister uitvoert en door deze wijziging bestuursrechtelijk kan ingrijpen bij incidenten. Er kan een last onder dwangsom worden opgelegd bij overtreding van de regels.

Een nieuw artikel 6.29a, derde lid, van het Besluit bouwwerken leefomgeving zou de minister daarnaast de bevoegdheid geven een energielabel in te trekken als de energieprestatie is geregistreerd door iemand die geen certificaathouder is, of in strijd met het certificatieschema.

Hoeveel woninglabels hadden in 2024 een kritieke afwijking?

Volgens de ontwerp-nota van toelichting had 8,3 procent van de woninglabels een kritieke afwijking, en 9,2 procent van de labels bij utiliteitsgebouwen. Bij ongeveer 525.000 geregistreerde woninglabels ging het volgens het ministerie bij benadering om ongeveer 44.000 labels. In dezelfde alinea schrijft het ministerie dat de praktijk laat zien dat het energielabel doorgaans goed en betrouwbaar is.

Het cijfer komt uit de steekproeven die certificerende instellingen bij certificaathouders uitvoeren en die schemabeheerder InstallQ jaarlijks samenvat, niet uit een controle van alle labels. Het ministerie tekent er twee dingen bij aan: foutieve labels komen volgens de monitoringsrapportages vooral voor bij een beperkte groep certificaathouders, en het is voorstelbaar dat het werkelijke aantal kritieke afwijkingen hoger ligt dan uit de kwaliteitsmonitoring blijkt, omdat controles te ontwijken zijn.

Achter die cijfers zit een markt van ruim 3.000 energieadviseurs met een bewijs van vakbekwaamheid, werkzaam onder ongeveer 200 certificaathouders, stand 31 december 2024. Welke vakbekwaamheid daarbij hoort, leest u op EPA-adviseur. Welke vakbekwaamheid daarbij hoort, leest u op EPA-adviseur.

Wat is een kritieke afwijking?

Een kritieke afwijking is een afwijking die bij de controle van een label een vastgestelde drempel overschrijdt. Dat is het geval als de energieprestatie 8 procent afwijkt, als er vijf of meer afwijkingen zijn met een effect op de energieprestatie van meer dan 1 procent, of bij een afwijking op bepaalde kwalitatieve criteria uit de beoordelingsrichtlijn BRL 9500.

Die drempel zegt dus niet alles over de labelletter. Een afwijking kan binnen het bereik van dezelfde labelklasse blijven. Het Adviescollege Toetsing Regeldruk vroeg of de definitie beperkt kan worden tot afwijkingen die tot een andere letter leiden. Dat is volgens het ministerie niet mogelijk, omdat ook de andere scores op het label meewegen in beleid en regelgeving, bijvoorbeeld bij een rentekorting op een hypotheek.

Waarom wil het kabinet een toezichthouder?

Aanleiding zijn incidenten en een unaniem aangenomen motie van de Kamerleden Beckerman en Peter de Groot, die vroeg om een onafhankelijke toezichthouder. In de beslisnota schrijft het ministerie dat er nog te veel fouten worden gemaakt bij het vaststellen van energielabels. De ministerraad stemde op 19 juni 2026 in met de voorhang.

De toelichting werkt de casus Groningen uit. In 2022 en 2023 kwamen casussen aan het licht waarbij meer dan 700 woningen, van ten minste twee verschillende verhuurders, een te gunstig energielabel bleken te hebben. Huurders betaalden daardoor soms tot wel 160 euro per maand te veel huur en de schade liep op tot meer dan 2,5 miljoen euro. Tot 2024 stonden die labels nog foutief geregistreerd in EP-online.

Een te gunstig label kan een hogere huurprijs opleveren via het woningwaarderingsstelsel. Hoe het label in die puntentelling meeweegt, staat in energielabel en huurpunten. Bij de Huurcommissie is in 2022, 2023 en 2024 bij 188 zaken onderzoek verricht na klachten van huurders. Van die zaken werd 74 procent gegrond verklaard, waarbij de huurprijs werd aangepast.

Er worden echter nog te veel fouten gemaakt bij het vaststellen van energielabels.

Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, ontwerp-nota van toelichting, Ontwerp-nota van toelichting bij Kamerstuk 28325, nr. 321

Wat betekent dit als u een energielabel laat maken?

Op korte termijn verandert er niets aan de manier waarop u een label aanvraagt. Het ministerie schat de kostenstijging op ongeveer 0,60 euro per energielabel en verwacht dat die lasten grotendeels worden doorberekend in de prijs. Wat een label nu kost, staat in kosten van een energielabel.

Een openbaar register bestaat al. Het Centraal Register Techniek houdt een register bij van certificaathouders en vakbekwame adviseurs, en volgens de toelichting is het niet de bedoeling een tweede register te maken. Het ontwerpbesluit legt een landelijk register wettelijk vast en vervangt het bestaande register niet. U kunt dus nu al nagaan of een adviseur gecertificeerd is.

Het geregistreerde label blijft het uitgangspunt. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland is het label dat in de EP-online database staat leidend. Welk label voor uw woning is vastgelegd, vindt u via EP-online, en hoe u dat nakijkt staat in energielabel checken. Onder het nieuwe stelsel zou een certificerende instelling een klachtenprocedure moeten hebben, die in het uiterste geval kan leiden tot het opnieuw vaststellen van een label. Dat is een voorwaarde uit het ontwerpbesluit en nog geen bestaande regel.

Wanneer gaat het besluit in?

Er is nog geen ingangsdatum. Het besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, waarbij het ministerie rekening houdt met de vaste verandermomenten en een minimuminvoeringstermijn.

De aanbiedingsbrief van 22 juni 2026 meldt dat het ontwerpbesluit aan de Kamer is overgelegd tot en met 20 september 2026 en dat de voordracht niet eerder kan worden gedaan dan op 21 september 2026. Een gelijkluidende brief ging naar de Eerste Kamer. Daarna kan het kabinet advies vragen aan de Afdeling advisering van de Raad van State.

Stand van zaken op 13 september 2026: de voorhangtermijn loopt nog een week. Wij werken dit bericht bij zodra er een volgende stap is gezet.

Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

Ontwerpbesluit, artikel IV, Ontwerpbesluit bij Kamerstuk 28325, nr. 321

Veelgestelde vragen

Bronnen

De feiten in dit bericht komen uit de officiële bronnen hieronder.

• Kamerstuk 28325, nr. 321: aanbiedingsbrief van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, 22 juni 2026
• Ontwerpbesluit en ontwerp-nota van toelichting, bijlage bij Kamerstuk 28325, nr. 321
• Beslisnota bij het ontwerpbesluit, 19 juni 2026
• Rijksdienst voor Ondernemend Nederland: Energielabel woningen